Vandaag zijn wij geopend tot 19:30 uur

Wat zijn slavenregisters?

In 1826 werd bij Koninklijk Decreet bepaald dat er een slavenregister in Suriname wordt ingesteld. Dit gebeurde om de illegale slavenhandel te bestrijden. De internationale slavenhandel vanuit Afrika was toen al verboden, maar de smokkel van mensen ging gewoon door. Een verplichte registratie van alle slaafgemaakte mensen met naam en leeftijd, inclusief geboorte, overlijden en elke verandering van eigenaar, moest het onmogelijk maken om mensen illegaal tot slaaf te maken en zo de sluikhandel definitief te stoppen. Zoals in het decreet bepaald, moesten de eigenaren, de mensen die zij in bezit hadden, opgeven bij een ambtenaar in Paramaribo of Nieuw Rotterdam (voor de inwoners van Nickerie en Coronie). Daarna moest elke ‘mutatie’ worden aangegeven bij deze ambtenaar, zoals geboorten, overlijden, koop en verkoop.

Doorzoek de index ‘Suriname: Slavenregisters’ op naam van de tot slaaf gemaakte persoon

Vul de naam in van de persoon die u zoekt. Om de kans op resultaat te vergroten, is zoeken het meest effectief als u de naam invoert samen met de naam van de eigenaar of de naam van de moeder. Tussen de verschillende namen hoeft u geen komma [,] of [AND] te zetten.

Zoektips

Bij het zoeken op namen kunt u gebruik maken van 'wildcards': met een ? vervangt u één willekeurige letter, met een * geen tot meerdere willekeurige letters. Voor de zekerheid kunt u spellingsvarianten proberen. Let er op dat er soms een nummer of kenmerk aan de naam werd toegevoegd om meerdere mensen met dezelfde naam uit elkaar te houden. Met (…) is aangegeven dat informatie niet leesbaar is. Namen met een ij of een y zijn als ‘ij’ geschreven.

Mensen in slavernij hadden alleen een voornaam. Pas als mensen vrij werden kregen ze een achternaam en soms andere voornamen. Van mensen die vóór 1 juli 1863 vrijkwamen, staat de achternaam vermeld in de slavenregisters (u vindt dit gegeven onder aanvullende informatie). Van de mensen die per 1 juli 1863 vrij werden staat de achternaam niet in de slavenregisters. Zoekt u een voorouder die in 1863 vrij werd, dan helpt het om eerst de voorouder op te zoeken in de index Suriname: Vrijverklaarde slaven (Emancipatie 1863). Daarin staat ook de plantage of eigenaar vermeld en de ‘slavennaam’. Met deze naam en de eigenaar kunt dan verder zoeken naar uw voorouder in de index Surinaamse slavenregisters.

Welke informatie vind ik in de index?

In de Surinaamse slavenregisters waren slaafgemaakte mensen ingeschreven op de pagina, het ‘folio’, van hun eigenaar. Dit kon een plantage zijn of een particuliere eigenaar. De slavenregisters beginnen in 1830 en lopen door tot de afschaffing van de slavernij in Suriname op 1 juli 1863.

In de slavenregisters vindt u de naam van een persoon, geslacht, leeftijd of geboortejaar, moedersnaam (voornamelijk in registers vanaf 1848), de eigenaar en een link naar de scan van het folio. Daarnaast vindt u de datum waarop een ‘mutatie’ werd genoteerd, het soort mutatie (geboorte, overlijden, inschrijving, uitschrijving en registratie) en soms aanvullende informatie.

Als iemand werd geboren, overleed, werd verkocht of vrijgelaten, dan werd dat als mutatie genoteerd. De mutatiedatum is de registratiedatum en niet de datum van de gebeurtenis. Vooral geboorten en overlijden werden vaak pas weken of maanden later ingeschreven. Als er als mutatie alleen een jaartal 1830, 1838, 1848 of 1851 staat, dan betekent dit dat de persoon is overgeschreven bij een vernieuwing van de slavenregisters. Er zijn vier series registers: 1830-1838, 1838-1848, 1848-1851 en 1851-1863. Mensen die volgens de slavenregisters nog in leven waren bij de emancipatie hebben als uitschrijvingsdatum 1 juli 1863.

Uitleg van de verschillende velden in de index

Naam

In dit veld vindt u de naam. Dit is altijd de voornaam, want mensen in slavernij mochten geen achternaam hebben. Soms waren mensen onder een andere naam bekend dan hun formele naam. In dat geval werd deze naam er extra bijgeschreven, tussen haakjes of als alternatief (‘ Klaas of Nicolaas’). Bij de naam staan soms toevoegingen om mensen met dezelfde naam uit elkaar te houden. Vaak is dit een nummer (‘Anthonie 2’) of een eigenschap (‘Groot Kees’). Een enkele keer staat er een afkorting achter de naam. Soms is dat de afkorting van een plantage waar iemand eerder toe behoorde. Soms is het niet duidelijk wat deze afkorting betekent.

Extra informatie bij naam

In dit veld vindt u extra informatie die achter de naam staat genoteerd in de slavenregisters. Dit kan een vermelding zijn of de persoon deel is van een tweeling of drieling. Het kan ook aanvullende informatie zijn over de eigenaar. Als er ‘privé’ staat dan betekent dit dat iemand eigendom was van een privépersoon. Staat er ‘nomen uxorum’ of ‘nom. Ux.’ Dan betekent dit dat de persoon ingeschreven staat onder de naam van een man, maar in werkelijkheid bezit is van zijn vrouw.

Geslacht

In dit veld staat vermeld of iemand mannelijk of vrouwelijk was.

Geboortedatum

In de slavenregisters series 3 en 4 staat hier het geboortejaar vermeld. Bij kinderen geboren vanaf 1851 wordt vaak de geboortedatum vermeld.

Leeftijd

Heeft dezelfde functie als geboortejaar in de slavenregisters series 1 en 2. In deze series staat de leeftijd vermeld die mensen hadden op het moment van inschrijving. In de praktijk is dit alleen gebeurd met een deel van de inschrijvingen in serie 1.

Moeder

Dit is de naam van de moeder van de persoon. Deze is standaard genoteerd in de series 3 en 4. De informatie vermeld onder ‘Naam’ geldt hier ook. Soms staat er achter de naam dat moeder overleden is, soms staat er geen naam, maar alleen de vermelding ‘overleden’. Met name bij oudere mensen staat bij moeder vaak ‘onbekend’.

Eigenaar

Er zijn twee groepen eigenaren in de slavenregisters: plantages en particuliere eigenaren. De naam van de eigenaar staat op de folio helemaal bovenaan de pagina over de volle breedte van de folio.

Bij plantages wordt de naam van de plantage vermeld, gevolgd door de divisie of het district waarin de plantage is gelegen en daarna de vermelding plantage. Plantage Accaribo in de divisie Para wordt daarom geschreven als: ‘Accaribo Divisie Para Plantage’. Soms is het woord ‘plantage’ vervangen door een meer specifieke aanduiding, zoals ‘houtgrond’ (een bosbouwplantage).

Bij particuliere eigenaren werd altijd begonnen met de achternaam van de belangrijkste eigenaar, gevolgd door aanvullende informatie en eindigend met de voornamen of voorletters van de belangrijkste eigenaar. Het folio waarop bijvoorbeeld de slaafgemaakte mensen staan van Isaac Jacob Bueno de Mesquita en zijn vrouw heet: ‘Mesquita privé en nom.ux., Isaac Jacob Bueno de’.

 

Datum inschrijving

De belangrijkste datum in de slavenregisters is de mutatiedatum. Dat is de datum waarop een inschrijving geregistreerd is in het register. De mutatiedatum betreft geen geboortedatum: vooral bij plantages kan er soms maanden zitten tussen de geboorte en de uiteindelijke registratiedatum. Tot ongeveer 1850 is meestal enkel de mutatiedatum vermeld, daarna ook de geboortedatum.

Er zijn gevallen bekend van personen zonder mutatiedatum. Bij de introductie van een nieuwe serie slavenregisters vindt een overschrijving plaats van personen met het folio van hun eigenaar in het oude register naar het nieuwe register. Die inschrijving staat niet apart gemeld. Omdat het niet bekend is op welke datum iemand werd overgeschreven in de nieuwe serie, hebben we dit opgelost door het startjaar van een serie als mutatiedatum te nemen: 1830, 1838, 1848 of 1851. Een bijzondere groep mensen zonder mutatiedatum zijn personen die in- of uitgeschreven zijn op basis van een gouvernementsresolutie, een beslissing van de koloniale overheid. In dat geval is de datum van de gouvernementsresolutie als de mutatiedatum beschouwt.

Soort mutatie

Er zijn twee soorten mutaties: ‘inschrijving’ en ‘uitschrijving’. De slavenregisters zijn georganiseerd als een ‘boekhouding’ van mensen per eigenaar. Alles waardoor iemand op het folio komt van een eigenaar is een inschrijving (geboorte, aankoop, overschrijving uit vorige serie slavenregisters), alles waardoor iemand van de lijst wordt gehaald is een uitschrijving (overlijden, verkoop, vrijlating). Bij verkoop of vererven geldt dat uitschrijving op het folio van de ene eigenaar ook betekent dat de persoon bij een andere eigenaar wordt ingeschreven. Mensen die meerdere keren worden verkocht hebben dus meerdere in- en uitschrijvingen.

Aanvullende informatie

Hier staat extra informatie die de ambtenaar heeft opgeschreven. Dit kan de geboortedatum zijn of de naam van de vorige eigenaar. Ook staat hier informatie over gouvernementsresoluties. Als er aanvullende informatie in de nadere toegang staat, maar op de scan staat niets achter de naam, dan betekent dit dat er op een eerdere pagina een mededeling is gedaan die voor een hele groep mensen geldt. Onder aanvullende informatie inschrijving staat ook informatie over zaken die het eigendom over een slaafgemaakt heeft beïnvloed. Dit heeft niet tot uitschrijving geleid. Voorbeelden hiervan zijn dat iemand is gekocht ‘voor de vrijdom’ (met de verplichting om iemand op den duur vrij te maken) of dat iemand is verpand of in executie is genomen.

 

Datum uitschrijving

Voor de mutatiedatum uitschrijving geldt hetzelfde als vermeld onder mutatiedatum inschrijving. Een bijzonderheid bij uitschrijvingen is dat ook bij de emancipatie op 1 juli 1863 niet is vermeld dat mensen zijn uitgeschreven. We hebben dit opgelost door de mutatiedatum ‘1 juli 1863’ te geven.

Slavenregister

Het boek van de slavenregisters waarin de vermelding geregistreerd staat. Het nummer is het inventarisnummer van het originele boek in het Nationaal Archief Suriname (NAS).

Folio

Het folionummer waarop de vermelding geregistreerd staat. Het folionummer staat bij de slavenregisters van de series 3 en 4 links en rechts bovenaan de pagina. Bij de series 1 en 2 rechtsboven op de voorpagina. In series 1, 2 en 3 zijn alle folio’s doorlopend genummerd. In serie 4 zijn er aparte nummerreeksen voor plantages en particulieren. Vooral in serie 4 staat het folionummer van de nieuwe eigenaar vermeld bij overschrijven.

 

Anno

Bij de slavenregisters van de series 1 en 2 staat op het folio boven de naam van de eigenaar ‘Anno’ en een jaartal vermeld. Dat is het jaar waarin dit folio is begonnen. Dit is nodig omdat in deze series van de vermelde personen de leeftijd bij inschrijving staat vermeld. Met behulp van het jaartal bij ‘Anno’ kan in latere jaren de leeftijd worden uitgerekend.

Serie register

In totaal zijn er vier series slavenregisters bewaard gebleven: serie 1 loopt van 1830 tot 1838, serie 2 van 1838 tot 1848, serie 3 van 1848 tot 1851 en serie 4 van 1851 tot 1863. Als er aan een nieuwe serie is begonnen dan is de relevante informatie steeds opnieuw overgeschreven in het nieuwe register.

Type register

Plantage of Particulieren. Elke serie slavenregisters was verdeeld in aparte boeken voor plantages en boeken voor particuliere eigenaren.

Afbeelding

Hier kunt u een link aanklikken naar de scan van de originele pagina in het slavenregister.

Ongebruikelijke woorden en afkortingen in de index

De ambtenaren die de slavenregisters bijhielden, gebruikten vaak ambtelijk jargon en afkortingen. Ook is de taal sinds de 19e eeuw veranderd, zodat er soms woorden gebruikt zijn die wij niet meer kennen. Hieronder staat een lijst met veel voorkomende voorbeelden.

Afkortingen en ongebruikelijke woorden

Afkortingen/ongebruikelijke woorden          betekenis

a.h.      ad hoc

Augs.  Augustus

Batavia           Leprakolonie (mensen die besmet waren gingen daar naar toe)

Besmet           Mensen waren ‘besmet’ als ze de ziekte lepra of elefantiasis hadden.

bl.        boedel (nalatenschap, bezit)

Comm.            Commissariaat

c.s./cs. cum suis (en de zijne)

dd.       de dato, van de datum

Decemr.          December

di.        dito, hetzelfde

d.j.       dit jaar

etc.      et cetera

Executeren     Uitvoeren van een besluit of vonnis (het verwijst niet naar de doodstraf).

Febij.  Februarij

Fo.       Folio

Geb.    Geboren

Gemanum:      Gemanumitteerd (vrij geworden)

Genl.   Generaal (algemeen)

Geobmitteerd afwezig zijn, overgeslagen worden

Geregd./Gergd.          Geregistreerd

G.G.    Gouverneur-Generaal (de hoogste bestuurder van Suriname en de Antillen tot 1845)

Gouv.  Gouvernement (kolonialeoverheid)

Gouv. Res.      Gouvernementsresolutie. Besluit van de koloniale overheid, nodig als van de regels werd afgeweken, bv. bij een vrijlating of als iemand vanaf een plantage werd verkocht.

id.        idem, hetzelfde

Inl.      Inlandsche

Janij.   Januarij

jr.        junior

Kol: Ontv.      Koloniale Ontvanger (financieel ambtenaar)

ll.        laatstleden

Manumissie    Iemand vrijmaken uit slavernij.

md./mindj.      minderjarige

nn.       nomen nescio, (naam onbekend)

No.      Numero

n.o.      naam onbekend

nom. ux./n.ux nomen uxoris (een man die zaken regelde uit naam van zijn echtgenote)

Novemr.         November

Octbr.  October

Pé.       Privé (persoon is privé bezit van de eigenaar)

pl./plante.       plantage

privé en N.ux. Persoon is bezit van een mannelijke eigenaar en diens vrouw samen.

qq.       qualitate qua (in hoedanigheid van/namens)

R.        Registratie

Waarom vind ik de juiste persoon niet in de index?

In de index zijn alleen mensen opgenomen die nu nog in de slavenregisters te vinden zijn. De oudste serie slavenregisters uit 1826-1830 ontbreekt volledig. Van de slavenregisters vanaf 1830 is naar schatting ruim een kwart verloren gegaan, voornamelijk van de oudere series. Naar schatting is ruim een kwart van de slavenregisters verloren gegaan, voornamelijk van de oudere series. Het kan dus zijn dat informatie over een persoon voor bepaalde series ontbreekt. Daarnaast werden ‘landsslaven’, mensen die rechtstreeks eigendom waren van de overheid, pas vanaf 1851 ingeschreven in de slavenregisters. Ze staan vermeld onder ‘Genie Departement’ en ‘Boniface ’s lands grond’. Eind 1859 worden alle ‘landsslaven’ samengevoegd op een nieuw folio, maar dit folio is helaas niet bewaard gebleven.

In deze versie van de index Surinaamse slavenregisters zijn de registers opgenomen die nog bewaard zijn gebleven uit de periode 1830-1863.Van de mensen die per 1 juli 1863 vrij werden staat de achternaam niet in de slavenregisters. Zoekt u een voorouder die in 1863 vrij werd, dan helpt het om eerst de voorouder op te zoeken maak gebruik van de zoekhulp Suriname: Vrijverklaarde slaven (Emancipatie 1863).

Waar vind ik de originele slavenregisters?

De originele slavenregisters zijn te vinden in het Nationaal Archief Suriname, toegang 16, inventarisnummers 1-43. De registers zijn gescand door het Nationaal Archief Suriname (Digitaliserings unit: Effendy Karto, Sharmila Jangbahadoorsing, Shirley Heikerk, Sayranu Sietaram)

Licentie

De index Suriname: Slavenregisters is door de Stichting Historische Database Suriname beschikbaar gesteld onder de CC-BY-SA 3.0 NL licentie (Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland).

Colofon

Maak de Surinaamse slavenregisters openbaar

Het project ‘Maak de Surinaamse slavenregisters openbaar’ was een gecombineerde crowdfunding- en crowdsourcingcampagne met als doel om de slavenregisters van Suriname te digitaliseren, de inhoud te beschrijven en online beschikbaar te stellen voor publiek en wetenschappelijk onderzoek. De crowdfunding werd gehouden in de winter van 2017, de scans werden getranscribeerd door vrijwilligers tussen 20 juni en 1 oktober 2017. Het initiatief voor het project lag bij Coen van Galen en Maurits Hassankhan namens de Stichting Historische Database Suriname en Curaçao.

Het project is uitgevoerd in samenwerking met de Radboud Universiteit Nijmegen, de Anton de Kom Universiteit van Suriname, de Nationale Archieven van Suriname en Nederland, de Stichting Surinaamse Genealogie, twintig Surinaamse en Nederlandse studenten en meer dan 600 vrijwilligers.

De uiteindelijke database is samengesteld door Coen van Galen, Maartje A.B. en Matthias Rosenbaum-Feldbrügge van de Radboud Universiteit en is de basis geweest van de nadere toegang zoals deze nu gepresenteerd wordt op de website van het Nationaal Archief Suriname. De rechten op de database liggen bij de Stichting Historische Database Suriname en Curaçao. De stichting heeft de database ter beschikking gesteld onder de CC-BY-SA NL licentie.

 

Een woord van dank

De initiatiefnemers van ‘Maak de Surinaamse slavenregisters openbaar’ willen iedereen bijzonder bedanken die dit project mogelijk hebben gemaakt met organisatorische steun, door geld te doneren, of door als vrijwilliger mee te helpen met de invoer van de slavenregisters.

‘Maak de Surinaamse slavenregisters openbaar’ kon een succes worden door de steun en hulp van vele collega’s van de Radboud Universiteit en de Anton de Kom Universiteit van Suriname, het Nationaal Archief Suriname, het Nationaal Archief in Nederland, de Stichting Surinaamse Genealogie, NiNsee, Noraly Beyer, het Bijlmer Parktheater, MavisCarilho, Katja van Galen, het Haags Historisch Museum, Huub van Helvoort, Maria Karg, Paul Koulen, Livingpast.nu, Ger Loeffen, Facila Nanhekhan, Rick Mourits, de Openbare Bibliotheek Amsterdam, Ton van Raaij, Eveline Sint Nicolaas, Ank de Vogel en de meer dan meer dan 600 mensen die meegeholpen hebben om de slavenregisters te transcriberen. De initiatiefnemers willen de Surinaamse overheid bedanken voor de toestemming om de slavenregisters te mogen digitaliseren.

Het project is financieel mogelijk gemaakt met steun van het Prins Bernhard Cultuurfonds, het Pronk Visser Fonds, de Stichting Democratie en Media, CLARIAH, Stichting Triskontakten, het instituut HLCS en de afdeling Geschiedenis van de Radboud Universiteit Nijmegen en bijna 400 mensen die gedoneerd hebben voor de crowdfunding’scampagne ‘Help mee! Maak de Surinaamse slavenregisters openbaar’.